Ιστορία
Η  Α΄ Οφθαλμολογική Κλινική του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με έδρα το Π.Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ ιδρύθηκε το 1943, με σκοπό να εξυπηρετεί διδακτικές, ερευνητικές και νοσηλευτικές ανάγκες στο γνωστικό αντικείμενο της Οφθαλμολογίας. Διευθυντές της Κλινικής επιτέλεσαν με χρονολογική σειρά οι Καθηγητές Θ. Τζανίδης, Γ. Γεωργιάδης, Π. Κώνστας, Χ. Φραγκούλης, Ν. Στάγκος, Ν. Γεωργιάδης και Π. Οικονομίδης.
 
Από 1η Σεπτεμβρίου 2016 η Κλινική διευθύνεται από τον Καθηγητή Φώτη Τοπούζη.
 
Σκοπός
Η Κλινική έχει ως σκοπό:

• Την κάλυψη των ακαδημαϊκών αναγκών του Τμήματος Ιατρικής σε προπτυχιακό επίπεδο.
• Την ειδίκευση ιατρών στον τομέα της Οφθαλμολογίας μέσω της συνεχούς θεωρητικής και πρακτικής εκπαίδευσης.
• Την εξειδίκευση ειδικών οφθαλμιάτρων σε υποειδικότητες της Οφθαλμολογίας (Fellowship)
• Την παροχή περίθαλψης και νοσηλείας σε ασθενείς με οφθαλμικά νοσήματα.
• Την διεξαγωγή κλινικών και ερευνητικών προγραμμάτων με σκοπό την αναζήτηση νέων διαγνωστικών και θεραπευτικών μεθόδων.
• Την προσφορά κοινωνικού και εθελοντικού έργου: Η Α’ Οφθαλμολογική Κλινική διαθέτει κινητή μονάδα (ευγενική χορηγία της οργάνωσης "Lions") και παρέχει τη δυνατότητα εξέτασης πληθυσμών απομακρυσμένων περιοχών, προσφέροντας εύκολη πρόσβαση σε γενικό οφθαλμολογικό έλεγχο.
• Τη συνεργασία με Ελληνικούς, Ευρωπαϊκούς και Διεθνείς οργανισμούς και Ακαδημαϊκά ιδρύματα με σκοπό την ανταλλαγή επιστημονικών γνώσεων και την πραγματοποίηση ερευνητικών και εκπαιδευτικών προγραμμάτων.
• Την οργάνωση σεμιναρίων, συμποσίων, συνεδρίων, διαλέξεων με σκοπό την ενημέρωση και εκπαίδευση Οφθαλμιάτρων, ιατρών άλλων ειδικοτήτων, επαγγελματιών υγείας καθώς και πληροφόρηση του γενικού πλήθυσμού.

 
Τμήματα Κλινικής
Η Α΄ Οφθαλμολογική Κλινική αποτελεί το μεγαλύτερο τριτοβάθμιο κέντρο αναφοράς στη Β. Ελλάδα, όπου εξυπηρετείται ετησίως μεγάλος αριθμός ασθενών. Αναφορικά για το 2024 καταγράφηκαν συνολικά 25157 ραντεβού και 2231 οφθαλμολογικές χειρουργικές επεμβάσεις  ενώ για το 2025, 25921 ραντεβού και 2523 οφθαλμολογικές χειρουργικές επεμβάσεις.
Για την καλύτερη και ποιοτικότερη διαχείριση του αυξανόμενου όγκου περιστατικών, το 2025 ολοκληρώθηκε η αναβάθμιση του εξοπλισμού της κλινικής, καθώς και η πλήρης ψηφιοποίηση των αρχείων των ασθενών σε ένα σύστημα που επιτρέπει τη διαλειτουργικότητα των απεικονιστικών εξετάσεων με τον οφθαλμολογικό ιατρικό φάκελο κάθε ασθενούς, μέσω απορρόφησης χρηματοδότησης συνολικού ύψους  3.500.000 από το ΕΣΠΑ 2014-2020 και ΕΣΠΑ 2021-2027.
Πιο συγκεκριμένα, στον υπάρχοντα εξοπλισμό πλέον προστέθηκαν:
 
OCT/OCTA
Διαγνωστικό μηχάνημα που χρησιμοποιείται για την απεικόνιση του αμφιβληστροειδούς και του οπτικού νεύρου με υψηλή ακρίβεια. Επιτρέπει τη μη επεμβατική ανάλυση των αγγείων και των στιβάδων του αμφιβληστροειδούς, βοηθώντας στην έγκαιρη διάγνωση και στην παρακολούθηση των οφθαλμολογικών παθήσεων. Στη κλινική υπάρχουν 4 τύποι OCT/OCTA:

1. Mirante (Nidek)
2. Cirrus (Zeiss)
3. AngioVue (Optovue)
4. Spectralis (Heidelberg)

FFA/ICG (Ultra)  Widefield Fundus Photo
Η FFA και η ICG είναι διαγνωστικές εξετάσεις που χρησιμοποιούν ειδικές χρωστικές ουσίες για την απεικόνιση της κυκλοφορίας του αίματος στον αμφιβληστροειδή και τον χοριοειδή. Η (Ultra) Widefield Fundus Photography προσφέρει πανοραμική εικόνα του βυθού του ματιού έως και 280 μοίρες, καλύπτοντας μεγαλύτερη περιοχή για πιο ολοκληρωμένη αξιολόγηση. Στη κλινική υπάρχουν 2 τύποι FFA/ICG/ (Ultra)  Widefield Fundus Photo:

1. Clarus (Zeiss)
2. Mirante (Nidek)

B-Scan/A scan/UBM
Το B-Scan και το A-Scan είναι υπερηχογραφικές εξετάσεις που χρησιμοποιούνται στην οφθαλμολογία για την απεικόνιση και τη μέτρηση δομών του ματιού, ιδιαίτερα όταν δεν είναι ορατές με άλλες μεθόδους. Το UBM (Ultrasound Biomicroscopy) παρέχει υψηλής ανάλυσης εικόνες του πρόσθιου τμήματος του οφθαλμού, βοηθώντας στη λεπτομερή διάγνωση παθήσεων του ακτινωτού σώματος. Στη κλινική υπάρχουν 2 τύποι υπερηχογραφίας:

1. Accutome 4 sight B-scan/A-scan (Keeler)
2. Accutome 4 sight UBM (Keeler)

Βιομετρία
Το μηχάνημα βιομετρίας χρησιμοποιείται για τον ακριβή υπολογισμό του ενδοφακού πριν από χειρουργείο καταρράκτη. Προσφέρει ταχύτατες και εξαιρετικά αξιόπιστες μετρήσεις, βελτιώνοντας την ακρίβεια των χειρουργικών αποτελεσμάτων. Στη κλινική υπάρχει η βιομετρία:

1. IOLMaster 700 (Zeiss)

Οπτικά πεδία
Εξέταση που αξιολογεί το εύρος και την ευαισθησία της όρασης σε όλο το οπτικό πεδίο. Χρησιμοποιείται κυρίως για τη διάγνωση και παρακολούθηση παθήσεων όπως το γλαύκωμα και νευρολογικές διαταραχές. Στη κλινική υπάρχουν τρία οπτικά πεδία:

1. Τρία Humphrey Field Analyzer 3 (Zeiss)

Ηλεκτροφυσιολογία
Εξέταση που καταγράφει τη λειτουργία του αμφιβληστροειδούς και των οπτικών οδών μέσω ηλεκτρικών σημάτων. Χρησιμοποιείται για τη διάγνωση και παρακολούθηση παθήσεων που επηρεάζουν τη λειτουργικότητα της όρασης. Στη κλινική υπάρχει η ηλεκτροφυσιολογία:

1. MonPackONE (Metrovision)

Σχισμοειδείς λυχνίες
Διαγνωστικά μικροσκόπια που χρησιμοποιούνται στην οφθαλμολογία για τη λεπτομερή εξέταση του πρόσθιου και οπίσθιου τμήματος του ματιού. Στη κλινική προστέθηκαν:

1. Πέντε BQ, με δυνατότητα φωτογράφησης και αποθήκευσης των δεδομένων  σε ηλεκτρονικό φάκελο ασθενούς.  (Haag-Streit)

Ενδοθηλιόμετρο
Διαγνωστική συσκευή που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση του ενδοθηλίου του κερατοειδούς, μετρώντας την πυκνότητα και τη μορφολογία των κυττάρων. Είναι σημαντικό για την εκτίμηση της υγείας του κερατοειδούς και τον προεγχειρητικό έλεγχο πριν από επεμβάσεις. Στη κλινική υπάρχει το ενδοθηλιόμετρο:

1. CellCheck 20 (Konan)

Τοπογραφία κερατοειδούς
Μη επεμβατική εξέταση που χαρτογραφεί με ακρίβεια το σχήμα και την καμπυλότητα του κερατοειδούς. Χρησιμοποιείται για τη διάγνωση παθήσεων του κερατοειδούς όπως ο κερατόκωνος. Στη κλινική υπάρχει η τοπογραφία κερατοειδούς:

1. Oculus (Pentacam)

ND:YAG Laser
Ειδικό laser που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία παθήσεων όπως ο δευτερογενής καταρράκτης καθώς και για τη διενέργεια ιριδοτομών. Στη κλινική υπάρχει το ND:YAG laser:

1. Visulas (Zeiss)

PASCAL laser
Laser που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία παθήσεων του αμφιβληστροειδούς, όπως η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια. Προσφέρει γρήγορη και ακριβή εφαρμογή πολλαπλών παλμών, μειώνοντας τον χρόνο θεραπείας και την ενόχληση του ασθενούς. Στη κλινική υπάρχει το PASCAL laser:

1. Topcon

SLT laser
Laser που χρησιμοποιείται για τη μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης σε ασθενείς με γλαύκωμα. Στη κλινική υπάρχει το SLT laser:

1. Lumibird (Ellex)

Cyclodiode
Laser που χρησιμοποιείται για τη μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης σε προχωρημένες ή ανθεκτικές μορφές γλαυκώματος. Στη κλινική υπάρχει το cyclodiode laser:

1. Cyclo G6 (Iridex)

Χειρουργικό Μικροσκόπιο
Στα χειρουργεία της κλινικής υπάρχουν τα χειρουργικά μικροσκόπια:

1. Δύο 3d μικροσκόπια Artevo (Zeiss) με ενσωματωμένο OCT
2. Δύο μικροσκόπια Lumera (Zeiss)

Cross Linking
Θεραπεία που χρησιμοποιείται για την ενίσχυση και σταθεροποίηση του κερατοειδούς, σε ασθενείς με κερατόκωνο. Στη κλινική υπάρχει η συσκευή cross linking:

1. CFX -LINKER (IROMED)

Indirect Laser ophthalmoscope
Έμμεση οφθαλμοσκόπηση με laser για τη θεραπεία παθήσεων του αμφιβληστροειδούς. Στη κλινική υπάρχει το έμμεσο laser:

1. LIO plus (Iridex)

 
Στη κλινική λειτουργούν τα ακόλουθα τμήματα:
 
Τμήμα αμφιβληστροειδούς και οφθαλμικών φλεγμονών
Ειδικό τμήμα διάγνωσης και αντιμετώπισης παθήσεων αμφιβληστροειδούς, περιλαμβανομένης της διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας, ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς, απόφραξης αμφιβληστροειδικών αγγείων, αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς και άλλων κληρονομούμενων ή επίκτητων διαταραχών αμφιβληστροειδούς και χοριοειδούς καθώς επίσης και οφθαλμικών φλεγμονών.
 
Τμήμα Γλαυκώματος
Η κλινική διαθέτει ειδικό τμήμα διάγνωσης και αντιμετώπισης γλαυκώματος, παρέχοντας ολοκληρωμένη φροντίδα μέσω σύγχρονων μεθόδων διάγνωσης, χειρουργικής θεραπείας και εφαρμογών laser, προσαρμοσμένων στις ανάγκες κάθε ασθενούς.                         
 
Τμήμα Κερατοειδούς και Οφθαλμικής Επιφάνειας
Ειδικό τμήμα για τη διάγνωση και αντιμετώπιση παθήσεων του κερατοειδούς και της οφθαλμικής επιφάνειας, παρέχοντας ολοκληρωμένη φροντίδα με σύγχρονες διαγνωστικές και θεραπευτικές μεθόδους.
 
Τμήμα προεγχειρητικού ελέγχου
Ειδικό τμήμα προεγχειρητικού ελέγχου καταρράκτη και χειρουργικής αντιμετώπισής του.
 
Τμήμα μετεγχειρητικού ελέγχου και επανεξέτασης περιστατικών εφημερίας
Ειδικό τμήμα μετεγχειρητικού ελέγχου και επανεξέτασης περιστατικών που προσήλθαν σε γενική εφημερία.
 
Τμήμα Παιδοοφθαλμολογίας
Ειδικό τμήμα παιδοοφθαλμολογίας και στραβισμού παίδων και ενηλίκων.
 
Τμήμα Γενικής Οφθαλμολογίας και Καταρράκτη
Τμήμα Γενικής Οφθαλμολογίας, με σκοπό τον προληπτικό και τακτικό έλεγχο, την εκτίμηση οπτικής οξύτητας και τη συνταγογράφηση γυαλιών.
 
Τμήμα Οφθαλμολογικών Γενετικών Παθήσεων
Ειδικό τμήμα για τη διάγνωση, παρακολούθηση και αντιμετώπιση γενετικών οφθαλμολογικών παθήσεων, παρέχοντας εξατομικευμένη φροντίδα με σύγχρονες διαγνωστικές μεθόδους, συμβουλευτική και, όπου απαιτείται, συνεργασία με εξειδικευμένα εργαστήρια γενετικής.
 
Χειρουργικές Υποδομές
Το 2025, ολοκληρώθηκε η πλήρης ανακατασκευή των ανεξάρτητων χειρουργείων της οφθαλμολογικής κλινικής που συνιστά σημαντική αναβάθμιση. Έτσι, η κλινική πλέον διαθέτει τέσσερις νέες χειρουργικές αίθουσες, μία νέα αίθουσα μικροεπεμβάσεων (σηπτικό χειρουργείο), μία αίθουσα αποστείρωσης, μία αίθουσα ανάνηψης καθώς και λοιπούς βοηθητικούς χώρους,  μέσω απορρόφησης χρηματοδότησης ύψους 1.000.000 από το πρόγραμμα Ανάκαμψης.
Στα χειρουργεία πραγματοποιούνται καθημερινά:

• Επεμβάσεις καταρράκτη.
• Ενδοϋαλοειδικές εγχύσεις, βιτρεκτομές και χειρουργική αντιμετώπιση αποκολλήσεων αμφιβληστροειδούς.
• Χειρουργεία γλαυκώματος, όπως τραμπεκουλεκτομή, ένθεση συσκευών παροχέτευσης, cyclodiode
• Μεταμοσχεύσεις κερατοειδούς (διαμπερής κερατοπλαστική, DMEK, DSΑEK, DALK).
• Επεμβάσεις στραβισμού.
• Επεμβάσεις αφαίρεσης χαλαζίων, πτερυγίων και λοιπών μορφωμάτων βλεφάρων και οφθαλμικής επιφάνειας.
• Χειρουργική αντιμετώπιση τραυμάτων και άλλων επειγόντων περιστατικών.

 
Τράπεζα Οφθαλμών Βορείου Ελλάδος
Λειτουργεί από το 1982 υπό την ευθύνη της Α’ Οφθαλμολογικής Κλινικής και υπό την αιγίδα του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων με την εθελοντική προσφορά του προσωπικού της κλινικής με σκοπό την συλλογή, τον ποιοτικό έλεγχο και την παρασκευή και συντήρηση μοσχευμάτων κερατοειδούς και οφθαλμικών ιστών. Το 2023, αναβαθμίστηκε και εκσυγχρονίστηκε πλήρως. Κατά το έτος 2024 η Τράπεζα παρέλαβε και αξιοποίησε συνολικά 69 μοσχεύματα κερατοειδούς από τα οποία 61 κρίθηκαν κατάλληλα και αξιοποιήθηκαν σε χειρουργεία μεταμόσχευσης κερατοειδούς στις Ά και ΄Β Πανεπιστημιακές οφθαλμολογικές κλινικές του Α.Π.Θ.
 
Εκπαιδευτικό έργο:

• Εκπαίδευση των φοιτητών του Τμήματος Ιατρικής του Α.Π.Θ., του αγγλόφωνου Τμήματος Ιατρικής του Α.Π.Θ καθώς και φοιτητών Ιατρικής της αλλοδαπής σε εφαρμογή προγραμμάτων που προκύπτουν από Ευρωπαϊκές και Διακρατικές συμφωνίες (π.χ. προγράμματα Erasmus). Η εκπαίδευσή τους επιτελείται από το ακαδημαϊκό προσωπικό και είναι θεωρητική και πρακτική, όπως ορίζεται από το πρόγραμμα σπουδών. 
• Εκπαίδευση ειδικευόμενων ιατρών για την απόκτηση της ειδικότητας της Οφθαλμολογίας. Διακρίνεται σε θεωρητική και πρακτική. Η θεωρητική εκπαίδευση περιλαμβάνει σε εβδομαδιαία βάση μαθήματα, διαλέξεις από τα μέλη Δ.Ε.Π. και προσκεκλημένους ομιλητές, συζητήσεις ενδιαφερόντων περιστατικών, βιβλιογραφική ενημέρωση και εκπαιδευτικά συνέδρια, στρογγυλές τράπεζες και σεμινάρια. Παράλληλα οι ομάδές ειδικού ενδιαφέροντος έχουν ως σκοπό την παρουσίαση και συζήτηση ιδιαίτερων κλινικών περιστατικών και βιβλιογραφικής ενημέρωσης σε βασικές υποειδικότητες (Αμφιβληστροειδής, Γλαύκωμα).  Η πρακτική εκπαίδευση αποσκοπεί στην απόκτηση κλινικής εμπειρίας στη διαγνωστική και θεραπευτική αντιμετώπιση ασθενών με οφθαλμικές νόσους και στην απόκτηση των απαραίτητων χειρουργικών δεξιοτήτων.
• Εκπαίδευση ειδικευομένων ιατρών Γενικής Ιατρικής στην Οφθαλμολογία.
• Εξειδίκευση ειδικών οφθαλμιάτρων σε υποειδικότητες της Οφθαλμολογίας (Fellowship). Η Α’ Οφθαλμολογική Κλινική θέσπισε και εφάρμοσε, πρώτη πανελληνίως, το θεσμό του Fellowship στην Ιατρική. Συγκεκριμένα για την Οφθαλμολογία παρέχει τη δυνατότητα Fellowship στο γλαύκωμα, διάρκειας ενός έτους υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Γλαυκώματος η οποία και χρηματοδοτεί το πρόγραμμα.

 
Ερευνητικό έργο:
Σκοπός της ερευνητικής δραστηριότητας είναι η ανάπτυξη νέων διαγνωστικών και θεραπευτικών μεθόδων με απώτερο στόχο την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των διάφορων παθήσεων της Οφθαλμολογίας και τη βελτίωση της παρεχόμενης περίθαλψης στους ασθενείς.
Καθένα από τα ειδικά τμήματα της Κλινικής, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, συντάσσει ερευνητικά πρωτόκολλα ή συμμετέχει σε πολυκεντρικές μελέτες και ακολουθεί τις αντίστοιχες οδηγίες για την πραγματοποίηση, τήρηση και αξιολόγησή τους. Τα ερευνητικά πρωτόκολλα τίθενται υπόψιν του Διευθυντή και των μελών της Κλινικής και εκτίθενται σε συζήτηση και αξιολόγηση κατά τις επιστημονικές συγκεντρώσεις της Κλινικής. Παράλληλα, η διεξαγωγή εσωτερικών Audits στοχεύει στην αποτίμηση του έργου της Κλινικής με σκοπό την περαιτέρω εξέλιξη και βελτίωση της. Τα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου παρουσιάζονται σε Ελληνικά και διεθνή συνέδρια και δημοσιεύονται σε επιστημονικά περιοδικά.
Στην κλινική λειτουργεί το ειδικό εργαστήριο ¨Έρευνας και κλινικών εφαρμογών στην Οφθαλμολογία¨(LarCAO) που ιδρύθηκε το 2000 από τον καθηγητή Φώτη Τοπούζη.  Το LaRCAO είναι πιστοποιημένο μέλος του European Vision Institute Clinical Research Network (EVICR.net) και είναι αφιερωμένο στην πραγματοποίηση της κλινικής έρευνας στην Οφθαλμολογία με τα υψηλότερα πρότυπα ποιότητας. Κύρια ερευνητικά ενδιαφέροντα του εργαστηρίου περιλαμβάνουν την επιδημιολογία, τη γενετική καθώς και τεχνολογίες απεικόνισης στο γλαύκωμα, την ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας και την  διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια. Οι 2 μεγαλύτερες μελέτες που διενεργήθηκαν στο LaRCAO είναι:

• Η Thessaloniki Eye Study, τη μεγαλύτερη μελέτη με βάση τον πληθυσμό για το γλαύκωμα και την ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας στην Ελλάδα και μια από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη. 
• Η EUREYE, μια πανευρωπαϊκή μελέτη βασισμένη στον Eυρωπαικό πληθυσμό σχετικά με την ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας

Δημοσιεύσεις από τα μέλη ΔΕΠ: (Pubmed Link)
Φώτης Τοπούζης
Αναστάσιος Γ. Κώνστας
Κώνσταντίνος Μπομπορίδης
Γεώργιος Πάνος
Δημήτριος Μικρόπουλος
 
 
Προσωπικό Κλινικής
Η Οφθαλμολογική Κλινική στελεχώνεται από ιατρικό, νοσηλευτικό και διοικητικό προσωπικό που ανήκει στο ΑΠΘ και στο ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ.
Το ιατρικό προσωπικό αποτελείται από το Διευθυντή, μέλη του Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (Δ.Ε.Π.), τους Ακαδημαϊκούς Υποτρόφους, τους Ιατρούς ΕΣΥ και τους ειδικεύομενους ιατρούς.
 
Μέλη ΔΕΠ

• Διευθυντής – Καθηγητής: Τοπούζης Φώτης
• Καθηγητής: Κώνστας  Αναστάσιος-Γεώργιος
• Καθηγητής: Μπομπορίδης  Κωνσταντίνος
• Επίκουρος Καθηγητής: Πάνος Γεώργιος
• Επίκουρος καθηγητής: Μικρόπουλος Δημήτριος

Clinical Reader in Ophthalmology

• Reader: Αναστασόπουλος Ελευθέριος

Ιατροί ΕΣΥ

• Διευθυντής ΕΣΥ: Μπαλανίκας Γεώργιος
• Διευθυντής ΕΣΥ: Διάφας Σάββας
• Επιμελητής Ά: Πειρονίδης Δημήτριος
• Επιμελήτρια Ά: Ειρήνη Βουδουραγκάκη
• Επιμελητής  Ά: Ιωάννης Δραγούμης

Έμμισθοι επιστημονικοί συνεργάτες

• Γιαννούλης Δημήτριος
• Κουτσιούκη Χρύσα
• Μπαρτζουλιάνου Ροδάνθη
• Παναγιώτου Ευαγγελία
• Παππάς Θεοφάνης
• Σταμουλάς Κωνσταντίνος
• Φράγκου Αικατερίνη

Ακαδημαϊκός Βοηθός (European Glaucoma Society Fellow)

• Βαγιάκης Ιορδάνης

Νοσηλευτικό Προσωπικό
Προϊσταμένη Κλινικής: Αναστασία Πολίτου
Προϊσταμένη Χειρουργείων: Ελένη Τζήλου